newyork2015

CENTER OF ACTIVE DESIGN

É unha organización sen ánimo de lucro que promociona a saúde a través da arquitectura e dunha planificación urbanística centrada nas persoas. O deseño de edificios, rúas, espazos públicos e barrios ad hoc pode promover a mobilidade a pé, a actividade física e a interactuación dos cidadáns e así combater a obesidade e as enfermidades crónicas asociadas, unha auténtica epidemia entre a poboación estadounidense e en ascenso en distintas partes do mundo. Entre os seus promotores están o exalcalde de Nova York Michael Bloomberg e o departamento neoyorquino de Saúde.

www.centerforactivedesign.org

PREMIO

Lidership in Active Design: Excellence Award concedido polo Center of Active Design a Pontevedra como pionera dun deseño urbano centrado nas persoas e que promove hábitos de vida saudables. A ONG distingue a excelencia doutros dez proxectos: un de Estambul (Turquía) e os outros nove de Estados Unidos pero sitúa como gaador absoluto a Pontevedra.

http://awards.centerforactivedesign.org/

PROXECTO

COORDINADORES.

  • Miguel Anxo Fernández Lores, médico de familia e alcalde de Pontevedra.
  • José Gómez Viñas, enxeñeiro civil e funcionario municipal.
  • Daniel Macenlle Díaz, avogado e Intendente principal da Policía Local.
  • César Mosquera Lorenzo, profesor de Matemáticas, pedagogo e concelleira.
  • Anxo Velando, arquitecto e funcionario.
  • Jesús Asser Fole Osorio, arquitecto.
  • Xosé Manuel Tato Camiño, avogado e funcionario.
  • María do Carmen Abeledo Márquez, enfermeira do Sergas.
  • Antón Prieto, responsable de comunicación.
  • Carme da Silva Méndez, química e concelleira.
  • Luís Bará Torres, filólogo e concelleiro.

FILOSOFIA. Devolver a cidade aos cidadáns, a todos sen distinción de idade, condición física ou nivel de mobilidade, para que a ocupen, a fagan súa e a defendan. Un fío condutor que ten na priorización do peón e na aposta por mellorar a calidade de vida urbana, a cohesión social e a promoción do medio ambiente, os seus eixes básicos.

OBXECTIVOS. Pontevedra é unha cidade de 83.000 habitantes, cabeceira dunha comarca de 250.000 habitantes e capital dunha provincia de 960.000. O núcleo urbano central e compacto ten unha poboación que ronda os 51.000 habitantes, e os demais residen nas quince parroquias que integran o municipio. No ano 1999 púxose en marcha un proceso de transformación cuxo fin era converter a Pontevedra nunha contorna amable, saudable e de alta calidade urbana, feito á medida das persoas. Unha transformación que xa hoxe é unha realidade e na que se segue avanzando.

Os obxectivos estaban claros: priorizar aos peóns e garantir a súa seguridade; reducir o volume do tráfico e o uso do automóbil ao necesario; reducir a contaminación (atmosférica, sonora, lumínica..) o máis posible; ampliar as zonas verdes, fomentar a autonomía das persoas facendo fincapé nos nenos e pícaras, maiores, discapacitados e xente con mobilidade reducida , promover hábitos saudables e fomentar a cohesión social.

Para alcanzar estes obxectivos adoptáronse medidas concretas de acougado de tráfico (velocidade máxima 30 km/hora en todas as vías urbanas, plataformas a nivel, pasos de peóns elevados, glorietas para redistribuír o tráfico, estacionamentos de balde); gañáronse espazos públicos aos coches e habilitaronse até 40 quilómetros de sendas peonís para o goce cidadán, ademais saneáronse os ríos do municipios e potenciaronse as actividades na rúa. O aumento da actividade física e a redución da carga contaminante (de gases á atmosfera, de ruídos, lumínica) mellora a calidade de vida e a saúde de todos. Precisamente para sensibilizar aos cidadáns dos beneficios de camiñar e da actividade física creouse, edítase e difúndense os chamados Metrominuto e Pasominuto, mapas que sinalan rutas peonís detallando, no primeiro caso, distancias e tempos e no segundo ademais as calorías que se queiman en cada circuíto.

XESTIÓN. O deseño e posta en marcha dun modelo de cidade centrado nas persoas, na priorización do peón e na aposta dunha convivencia respectuosa e pacífica destes cos ciclistas e automovilistas suscitouse co lastre de non ter un espello no que mirarse, xa que non existían referentes ou experiencias previas similares. Os promotores da iniciativa atoparon nun primeiro momento resistencias entre unha poboación que, neste momento, na súa maioría aproba e defende a cidade amable, saudable, cohesionada e inclusiva na que se transformou Pontevedra.

A resistencia inicial tivo moito que ver co medo ao descoñecido. Isto explica que moitos pontevedreses que, ao entrar no século XXI viron con receo a peonalización do casco histórico e a restrición do tráfico en amplas zonas da cidade sexan agora defensores dunha Pontevedra na que o cidadán é o protagonista absoluto. O tamaño reducido da vila facilita a proximidade de todos os servizos e a ocupación dos espazos públicos polas persoas, arroupa ao pequeno comercio, un dos alicerces da economía local, que tamén é consentido por un goberno local que impide a instalación de grandes áreas comerciais. Aínda así persiste unha minoría de detractores do actual modelo urbano, integrada por aqueles que defenden como un dereito o uso do automóbil por encima de todo e de todos.

RESULTADOS. Un de carácter xeral: a cidade volveu ser dos cidadáns que a ocupan e reivindican como súa. Ademais entre agosto de 1999 e decembro de 2014, periodo que valora o premio concedido polo Center of Active Design de Nova York, pódense concretar numerosos cambios. En canto a mobilidade saudable: o 67% dos desprazamentos da cidade fanse a pé e o 5% en bicicleta, sendo a promoción deste medio de locomoción unha asignatura pendente.

Respecto ao tráfico, reduciuse no 30,10% no casco urbano e ata un 70% no centro o que se traduce nunha caída do 66% nas emisións de CO2 en xeral e de ata o 88% no centro e iso explica, en gran medida que a calidade do aire que se respira en Pontevedra cumpra os parámetros máis esixentes da Organización Mundial da Salud (OMS).

A restrición de coches e as medidas de acougado de tráfico explica o éxito dos chamados Camiños escolares seguros polos que transitan o 81% dos nenos e pícaras para ir ao colexio e regresar a casa e deles o 50% fanno sos. Ademais os pequenos xogan habitualmente en prazas e rúas.

A seguridade viaria no casco urbano é moi alta. De feito non se rexistraron mortos por accidentes de tráfico nos últimos once anos e dos 69 atropelos rexistrados en 1998 pasáronse a 4 en 2013.

Retirados do centro urbano os vehículos e os seus atascos, en Pontevedra ao ruído dominante é hoxe o dos nenos e os paxaros. Os pequenos xogan en rúas e prazas e os adultos ocupan os espazos públicos urbanos, accesibles en máis dun 90% dos casos.

Mellorar a calidade do aire e o coidado da contorna permite que en Pontevedra haxa ata 223 especies diferentes de árbores, véxanse nutrias nos seus ríos, macroinvertebrados indicadores de boa calidade ambiental.